سلام

قرار بر این بود در این پست ادامه ی مقاله  ی رضا صارمی رو داشته باشیم که به دلایلی مکول شد به پست های بعدی و البته امیدوارم این بدعهدی مارو همه ی دوستان ببخشین ...اما حالا شاهد دو غزل و صحبتی در باره ی ضمیر ِ من کش ِ «تو» در ادبیات خواهیم بود. پیش از شروع بد نیست اشاره کنم که یک : خوانش غزلهای گذشته خودم و فضای غزل های امروزم دلیلی شد برای نوشتن در باره ی« تو» و هیچ گونه دلیلی نیست که این حرفهارا بپذیرید از من ِ حقیرو دوم اینکه نگاهی بسیار کلی و گذارا به ضمیر دارم که مطمئنن به  کم سوادی من نسبت به ادبیات گذشته بر می گردد  و ...به هر تقدیر:

اگر بخواهیم به ادبیات گذشته ی خود نظری بیاندازیم «تو» با شروع شعر های رودکی به دنیا میآ ید اما با رودکی نمی میرد . و همینطور  می زید تا به ما می رسد و مطمئنن بعد ما هم خواهد زیست .اما باید دید که این ضمیر در قالب ها خود را چگونه معرفی می کند .در مثنوی یا جهت اندرزگونه دارد یا تعلیمی مثل مثنوی معنوی مولوی یا مثل شاهنامه حکیم بزرگ وارد بعد حماسی می شود . در ادبیات تعلیمی تو یا در دل یک قصه وجود دارد یا مبنایی که در آن تو بروز پیدا میکند توی مخاطبی  ست که مورد تخاطب قرار گرفته و موضوعیت پیدا می کند . در غزل اما « تو » بار ها و بار ها دچار نوسان می شود .یکی از خصوصیات غزل این است که ذهن را در ترددی دایمی  نگه می دارد بین توی مجازی و توی حقیقی –بین زمین و آسمان- حتی در آن من  هم نوسان پیدا می کند بین تواضع و غرور ...رفتاری که در بسیاری از غزل های حافظ ما با آن روبرو می شویم. اما در رباعی . در رباعی باید رجوع کنیم به خیام و ابوسعید ابی الخیر که «تو» در رباعی هایشان یک تقدس دور از دست دارد و البته در خوانش بسیاری از رباعی های گذشتگان با توی عاشقانه هم روبرو هستیم که لب جوی با جامی شراب ایستاده است و لبخند می زند بد نیست رباعی از سعدی را با هم بخوانیم :

                                                          یک روز به اتفاق صحرا من و تو

                                                          از شهر برون شویم تنها من و تو

                                                          دانی  که من و تو کی به هم خوش باشیم

                                                          آنوقت که کس نباشد الا من و تو

از کنار هم قرار گرفتن ِ من و تو در این رباعی که بگذریم  می بینیم که با مغازله ای زمینی رو برو هستیم

– البته اساتید می توانند بر داشت من ِ نوعی را ندیده بگیرند و از منظری دیگر به آن نگاه کنند- به هر حال رباعی هایی را هم که در امروز اکنون می شنویم تا آنجایی که من اطلاع دارم  از تو باهمین موضوعیت عاشقانه استفاده می کنند  .

این تمام خوانش ما از تو نیست در قصیده ی معروف  خاقانی  بنام دیوان مداین اگر اشتباه نکنم ....

  (هان ای دل عبرت بین  ....)

ما با تویی روبرو هستیم که دل است و تا آخر با او صحبت می کند .وحدت سبک را به هم می زند گاهی عراقی گاه خراسانی و گاه سبک هندی می شود . در ادبیات منوچهری و فرخی با ادبیات رادیکالی درباری رو برو هستیم که دایما" در حال مدح و پرستش صاحبان نان هستند .

تویی که در شعر نیما  اجازه ی حضور پیدا می کند تویی ست که مسیولیت اجتمایی بسیاری دارد با یک توی شهری روستایی که با قانون زندگی می کند در جامعه ای که یک مدرنیته ای افلیج در آن اتفاق افتاده است

مردم تحصیلات اکادمیک دارند به جای مکتبی ... مدرنیته در علم اتفاق می افتد و حتی در دور افتاده ترین روستا ها هم با حضور تلویزیون و نشان میدهد ...

با  حضور توی فرخی یزدی و نیما و ... می بینیم که دیگر توی صوفیانه و عارفانه و عاشقانه  از بین  می رود ( البته نه کامل) ...اصلا" قرار است تمام تابو ها شکسته شونددر این جا اروتیک می تواند خیلی جدی اتفاق بیافتد چون قصد تخریب هاله ای را دارد ه تا امروز مورد احترام  بوده ....در دنیای تکثر هر چیزی به اندازه فرصت وجودیش اجازه ی حضور دارد .دیگر هیچ عنصری در مقابل هیچ عنصری زانو نمی زند 

و آن را پرتش نمی کند . چرا که می تواند گفتمان  برقرارشود یعنی اگر اهرامی بنام تحکم قادر باشد من را به تو مرتبط کند این رفتار بر خلاف همه چیز هستی خواهد بود .  تو می تواند متکثر باشد و در هر چیزی و به هر گونه ای می تواند بروز پیدا کند .همانطور که تو در ادبیات می تواند وطن پرست باشد می تواند خاین  نیز باشد . خلاصه اینکه ما با محدودیت تو رو برو نبوده نیستیم و نخواهیم بود .

مطمینن  مطلب در باره ی تو  بسیار کلی    بررسی شد ..و خیلی از چهره های مطرح ....خب وقت کم و کم سوادی و  خیلی چیز های دیگر موجب شدند تا ....

    و اما دو غزل که از فاصله ی زمانی زیادی از هم سروده شده اند :

 

 

 

برقص با من ِ ممنوعه ی ضمیر تو

برقص توی مه و دود و... بعد از آن گمشو

 

بزن به بیل، تراکتور به شخم خویش خودت

الاغ چیز نفهمم ، بزن به چاک و برو

 

ببوق توی ترافیک ِ شیک ِ آدم ها

تبر شو شاخه ی نازک به انتقام ِ درو

 

کتابخانه عقل مرا به آتش کش

برای گردن حافظ بیار داس ِ مه ِ نو

 

تو از حیات ِ پس از مرگ ِ ایل می آیی

من از شقیقه ی سرخ ِ بلوط با برنو

 

وحید نام ِ کسی بوده از ازل که منم

شناسنامه ی او خونی است ... اما ...تو ؟!

 

 این غزل قدیمی ست و احتمالن مدت زمانی یک ماه طول خواهد کشید تا باز به روز بشم ... دانشگاه و کارو خیلی چیزای دیگه و البته ادبیات

دل اسیر اگر و ممکن و گاهی شاید

گاه اسیر ولی و حتمن و گاهی  باید

 

طعم ِ تلخی لب ِ دل را به خودش می خواند

گرم ِ آغوش ِ تو هر وقت به خود می آید

 

می سراید غزلی تن به تن ِ تنهایم

باد وقتی گره از پیر هنت بگشاید

 

ای که با موی تو مشکی شب یلدا شده است

چقدر واژه ی قرمز به لبت می آید

 

فال حافظ نگرفتیم و نگیر ای معشوق

حضرت عشق به جز عشق نمی فرماید

 

 

و در آخر  اینکه از خصوصیات بد ِ اخلاقی ِ من هس . همینکه مغرورم .  و اعتراف میکنم که تلخم .

از همین جا از دوستانی که در باره ی شعرشون با غروری کاذب و  با زبانی تلخ صحبت کردم عذر می خوام ..اما آیا از زبانی که جز تلخی نچشیده جز تلخی  انتظاری میره ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

من دیر به روز می شم اما همیشه بهتون سر میزنم ..

سلام یعنی خداحافظ